تشکیل ابرها و بارش باران

قرآن در مورد تشکیل ابر و بارش باران به مراحل تراکم ابرها و شکل‌گیری قطرات اشاره میکند. این مراحل، به ویژه در مورد تشکیل تگرگ، به دلیل غیرقابل رؤیت بودن، از کرامات قرآن بشمار میآید.

قرآن کریم در سوره نور، آیه 43 به این پدیده اشاره می‌کند:

«أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ یُزْجِی سَحَابًا ثُمَّ یُؤَلِّفُ بَیْنَهُ ثُمَّ یَجْعَلُهُ رُکَامًا فَتَرَى الْوَدْقَ یَخْرُجُ مِنْ خِلَالِهِ وَیُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ جِبَالٍ فِیهَا مِنْ بَرَدٍ فَیُصِیبُ بِهِ مَنْ یَشَاءُ وَیَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ یَشَاءُ یَکَادُ سَنَا بَرْقِهِ یَذْهَبُ بِالْأَبْصَارِ؛»

(آیا ندانسته‌ای که خدا ابر را [به آرامی] می‌راند، آن‌گاه میان [اجزای] آن پیوند برقرار می‌کند، سپس آن را انبوه و متراکم می‌سازد، پس می‌بینی که باران از لابه‌لای آن بیرون می‌آید، و از آسمان از کوه‌هایی که در آن ابر یخ‌زده است، تگرگی فرو می‌ریزد، نهایتاً آسیب آن را به هر که بخواهد می‌رساند، و از هر که بخواهد برطرف می‌کند، نزدیک است درخشندگی برقش دیده‌ها را کور کند.)

مراحل تشکیل ابرها و بارش باران:

1. حرکت ابرها: قطعه‌های پراکنده و کوچک ابر که کومولوس نام دارند، با نیروی باد به حرکت در می‌آیند.
2. تجمع ابرها: ابرهای کوچک در یک منطقه تجمع می‌یابند و ابرهای کومولونیمبوس را می‌سازند.
3. تراکم ابرها:
   • این ابر تحت تأثیر عوامل مختلف فشرده می‌شود.
   • ابرها با پیوستن به یکدیگر بزرگ‌تر می‌شوند.
   • در ابرهای بزرگ، حرکت و رشد عمودی به سمت بالا ایجاد می‌شود. این پدیده در مرکز ابر بیشتر از اطراف آن رخ می‌دهد.
   • این حرکت عمودی، ابر را به ناحیه سردتر اتمسفر می‌رساند.
4. شکل‌گیری قطرات:
   • لایه‌های بالاتر جو برودت بیشتری دارند که باعث تراکم بیشتر و تشکیل قطره‌های آب و یخ می‌شود.
   • قطره‌های آب و تگرگ در مجاورت هم به هم پیوسته، بزرگ‌تر و سنگین‌تر می‌شوند.
   • حرکت رو به بالای آن‌ها متوقف شده و به صورت قطره‌های باران و تگرگ فرود می‌آیند.

تگرگ و برق:

آیه مذکور پس از باران و ابر، به تگرگ و برق اشاره می‌کند: «خداوند از کوه‌های آسمان (ابر) تگرگ فرو ریزد که به هر که خدا خواهد اصابت کند و از هر که خواهد باز دارد و روشنی برق چنان بتابد که خواهد روشنی دیده‌ها را از بین ببرد».

ابر کومولونیمبوس:

• این ابر همراه با بارندگی سنگین، تگرگ و رعد و برق است.
• گاهی تا ارتفاعات 18 کیلومتر نیز در مناطق گرمسیری صعود می‌کند.
• شکل ظاهری آن شبیه کوه است.

نکته‌ی قابل توجه:

در این آیه نکته ای که توجه را بیشتر بخود جلب میکند، اتفاقاتی است که در مرحلۀ 3 و 4 رخ میدهد. شاید بگوییم مراحل دیگر این پدیده قابل رویت و بیان است ولی ایجاد تراکم و تشکیل قطرات بویژه در مورد تشکیل تگرگ، قابل رصد کردن با چشم نیست.